HPV Test và Pap Smear: Nên Làm Riêng Hay Kết Hợp Cùng Lúc?

Bác sĩ tư vấn về xét nghiệm Pap smear và HPV

“Chị 32 tuổi, bác sĩ khuyên nên làm cả Pap smear và xét nghiệm HPV cùng lúc. Làm một cái thôi có đủ không? Hay phải làm cả hai? Làm riêng từng cái hay làm chung luôn cho tiện?”

Đây là câu hỏi mà nhiều phụ nữ từ 30 tuổi trở lên thường gặp phải. Để trả lời câu hỏi này, trước tiên bạn cần hiểu rõ hai xét nghiệm này khác nhau như thế nào.

>> Đọc thêm: 5 dấu hiệu cần khám phụ khoa ngay

Pap Smear và HPV Test: Hai Xét Nghiệm Khác Nhau Hoàn Toàn

Pap Smear - Tìm Tế Bào Bất Thường

Pap smear (hay xét nghiệm phết tế bào cổ tử cung) tìm kiếm những tế bào bất thường trên bề mặt cổ tử cung - những tế bào đã bắt đầu thay đổi và có thể chuyển thành ung thư trong tương lai.

Quy trình lấy mẫu xét nghiệm Pap smear

Hình dung như thế này: Pap smear giống như việc bạn kiểm tra ngôi nhà xem có vết nứt, hư hỏng nào chưa. Nó phát hiện "kết quả" - tức là tế bào đã bị ảnh hưởng.

Độ chính xác: Theo Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, độ nhạy của Pap smear chỉ khoảng 50-55%, độ đặc hiệu 96,8%. Điều này có nghĩa:

• Khoảng 50% trường hợp tế bào bất thường sẽ được phát hiện
• Nhưng cũng có 50% trường hợp có thể bỏ sót

Tại sao lại thấp như vậy? Vì Pap smear phụ thuộc vào:

• Kỹ thuật lấy mẫu của bác sĩ
• Số lượng tế bào thu được
• Kinh nghiệm đọc kết quả của chuyên viên

HPV Test - Tìm Nguyên Nhân Gốc Rễ

Xét nghiệm HPV phát hiện sự hiện diện của virus HPV trong cơ thể - đặc biệt là các chủng nguy cơ cao như HPV 16 và 18.

Nếu Pap smear là kiểm tra “kết quả”, thì xét nghiệm HPV là tìm “nguyên nhân”. Giống như bạn tìm xem có mối mọt trong nhà hay không - trước khi chúng phá hỏng ngôi nhà.

Con số đáng chú ý: Theo nghiên cứu toàn cầu:

• 99,7% ca ung thư cổ tử cung do virus HPV gây ra
• HPV type 16 và 18 chịu trách nhiệm cho khoảng 70% các ca ung thư cổ tử cung

Độ chính xác: Xét nghiệm HPV có độ nhạy lên đến 94,6% và độ đặc hiệu 94,1% - cao hơn Pap smear rất nhiều.

So Sánh Trực Quan

>> Tìm hiểu thêm: Tại sao phải khám phụ khoa sau khi lập gia đình?

Câu Trả Lời: Tuỳ Độ Tuổi Của Bạn

Dưới 30 Tuổi: Chỉ Cần Pap Smear Đơn Thuần

Ở độ tuổi 21-29, bạn CHỈ NÊN làm Pap smear, KHÔNG NÊN làm thêm xét nghiệm HPV.

Tại sao?

1. Nhiễm HPV ở tuổi 20s cực kỳ phổ biến nhưng thường tự khỏi

Theo thống kê, khoảng 80-90% nhiễm HPV ở độ tuổi này sẽ tự biến mất trong vòng 1-2 năm nhờ hệ miễn dịch. Nếu làm xét nghiệm HPV:

• Rất dễ cho kết quả dương tính
• Nhưng không có ý nghĩa lâm sàng (vì virus sẽ tự biến mất)
• Gây lo lắng, căng thẳng tâm lý không cần thiết
• Dẫn đến các xét nghiệm và can thiệp thêm không cần thiết

2. Ung thư cổ tử cung ở tuổi 20s cực kỳ hiếm

Ung thư cổ tử cung phát triển rất chậm, thường mất 10-15 năm từ khi nhiễm HPV đến khi thành ung thư. Do đó, ở độ tuổi 20s, nguy cơ ung thư rất thấp.

Câu hỏi thường gặp:

“Em 26 tuổi, muốn làm cả Pap smear và HPV test cho chắc ăn được không?”

→ Không nên. Nếu HPV dương tính (rất có thể xảy ra ở tuổi này), em sẽ lo lắng suốt, trong khi virus có thể tự biến mất. Làm Pap smear đơn thuần là đủ ở độ tuổi này.

>> Đọc thêm: Pap Smear Bao Lâu Làm Một Lần? Lịch Tầm Soát Chi Tiết Theo Độ Tuổi 20s, 30s, 40s

Từ 30 Tuổi Trở Lên: NÊN Kết Hợp Cả Hai (Co-testing)

Khi bạn bước qua tuổi 30, câu chuyện hoàn toàn khác. Đây là độ tuổi mà việc kết hợp Pap smear và HPV test (còn gọi là Co-testing) được KHUYẾN KHÍCH MẠNH MẼ.

Thu ngân phòng khám hỗ trợ thanh toán xét nghiệm

Tại sao từ 30 tuổi lại khác?

1. Nhiễm HPV dai dẳng tăng cao

Khác với tuổi 20s, nếu bạn vẫn nhiễm HPV sau 30 tuổi, có nghĩa virus đã tồn tại khá lâu và cơ thể không tự đào thải được. Đây là dấu hiệu nguy cơ cao cần theo dõi sát.

2. Nguy cơ tế bào chuyển biến thành ung thư tăng đáng kể

Tuổi 30-50 là độ tuổi có tỷ lệ mắc ung thư cổ tử cung cao nhất.

3. Miễn dịch giảm dần

Sau 30 tuổi, khả năng tự đào thải virus của cơ thể giảm dần, virus dễ trở nên dai dẳng hơn.

Lợi Ích Cụ Thể Của Co-testing (Làm Cả Hai)

Lợi ích 1: Độ chính xác tăng vọt lên gần 95%

• Pap smear đơn thuần: 50-55% độ nhạy
• HPV test đơn thuần: 94,6% độ nhạy
• Pap smear + HPV test: Gần 95% độ nhạy

Khi kết hợp cả hai, bạn có tỷ lệ phát hiện tổn thương cao nhất có thể.

Lợi ích 2: Kéo dài thời gian tầm soát - Tiết kiệm thời gian và chi phí

• Pap smear đơn thuần: Phải làm lại sau 3 năm
• Pap + HPV (Co-testing): Chỉ cần làm lại sau 5 năm

Tính trong 15 năm:

• Làm riêng: 5 lần tầm soát (3 năm x 5 lần)
• Làm chung: 3 lần tầm soát (5 năm x 3 lần)

Tuy chi phí mỗi lần Co-testing cao hơn, nhưng tổng chi phí 15 năm thực sự tương đương hoặc thậm chí thấp hơn, chưa kể tiết kiệm thời gian đi lại, nghỉ làm.

Lợi ích 3: Phát hiện sớm hơn

Xét nghiệm HPV phát hiện virus trước khi tế bào chuyển biến. Điều này cực kỳ quan trọng vì:

• Virus HPV có thể tồn tại nhiều năm không gây triệu chứng
• Khi Pap smear phát hiện tế bào bất thường, có thể virus đã ở trong cơ thể nhiều năm rồi
• HPV test giúp “bắt” được virus sớm hơn, khi chưa gây tổn thương

Lợi ích 4: An tâm hơn khi kết quả âm tính

Khi cả Pap smear và HPV test đều âm tính:

• Nguy cơ ung thư cổ tử cung trong 5 năm tới < 0,01%
• Bạn có thể hoàn toàn yên tâm và chỉ cần quay lại sau 5 năm

Theo Bộ Y tế Việt Nam ban hành năm 2024, phương pháp kết hợp xét nghiệm HPV và Pap smear được nhấn mạnh trong sàng lọc ung thư cổ tử cung cho phụ nữ từ 30 tuổi.

>> Xem thêm: Viêm nội mạc tử cung: Triệu chứng và Nguy cơ vô sinh

Quy Trình Làm Co-testing: Có Phải Lấy Mẫu Hai Lần?

Tin tốt: KHÔNG, bạn chỉ lấy mẫu MỘT LẦN duy nhất.

Trang thiết bị xét nghiệm tầm soát ung thư cổ tử cung

Quy trình cụ thể:

1. Bác sĩ sẽ dùng bàn chải mềm hoặc que gạt để lấy mẫu tế bào từ bề mặt cổ tử cung
2. Mẫu tế bào này được cho vào lọ chứa dung dịch bảo quản đặc biệt
3. Mẫu được gửi đến phòng xét nghiệm
4. Phòng xét nghiệm sẽ chia mẫu làm hai phần:
   • Một phần để làm Pap smear (xem hình thái tế bào dưới kính hiển vi)
   • Một phần để làm HPV test (xét nghiệm DNA virus)

Thời gian: Toàn bộ quá trình lấy mẫu chỉ mất 3-5 phút, tương tự như làm Pap smear đơn thuần.

Cảm giác: Không đau, có thể hơi khó chịu giống như khám phụ khoa thông thường.

Các Trường Hợp Đặc Biệt

Trường Hợp 1: Pap Smear Bình Thường, HPV Dương Tính

Đây là tình huống khá phổ biến. Khi đó:

Nếu HPV không phải type 16 hoặc 18:

• Làm lại Co-testing sau 12 tháng
• Nếu HPV vẫn dương tính sau 12 tháng → Bác sĩ chỉ định soi cổ tử cung
• Nếu HPV âm tính sau 12 tháng → Quay lại lịch tầm soát bình thường (5 năm/lần)

Nếu HPV là type 16 hoặc 18:

• Chỉ định soi cổ tử cung ngay (không cần chờ 12 tháng)

Trường Hợp 2: Pap Smear Bất Thường, HPV Âm Tính

Rất hiếm gặp (< 1% trường hợp). Khi đó:

• Cần làm lại Pap smear hoặc chỉ định soi cổ tử cung
• Phân tích nguyên nhân (có thể do viêm nhiễm, thay đổi nội tiết...)

Trường Hợp 3: Cả Hai Đều Dương Tính

Đây là trường hợp cần theo dõi sát nhất:

• Chỉ định soi cổ tử cung ngay
• Có thể sinh thiết nếu thấy tổn thương
• Tùy kết quả sẽ có phương án điều trị phù hợp

Trường Hợp 4: Cả Hai Đều Âm Tính

Tuyệt vời! Đây là kết quả tốt nhất:

• Nguy cơ ung thư trong 5 năm tới < 0,01%
• Quay lại sau 5 năm

Một Số Tình Huống Bạn Vẫn NÊN Làm Riêng Pap Smear

Dù Co-testing được khuyến khích, nhưng có một số trường hợp bạn vẫn chỉ nên làm Pap smear đơn thuần:

1. Bạn dưới 30 tuổi
   
2. Bạn thuộc nhóm nguy cơ cao cần tầm soát hàng năm:
   
   • Đã từng có kết quả bất thường
   • Hệ miễn dịch yếu (HIV, ghép tạng...)
   • Trong các trường hợp này, làm Pap smear hàng năm sẽ hiệu quả và tiết kiệm hơn
3. Không có điều kiện về chi phí
   • Làm Pap smear đơn thuần vẫn tốt hơn là không làm gì cả

Quan trọng nhất: Dù làm riêng hay kết hợp, điều cốt lõi là bạn phải tầm soát đều đặn.

Tóm Tắt

• Dưới 30 tuổi: Chỉ làm Pap smear đơn thuần (3 năm/lần), không cần HPV test
• Từ 30 tuổi: Nên kết hợp cả hai (Co-testing) mỗi 5 năm để:
  • Tăng độ chính xác lên 94-95%
  • Phát hiện virus HPV sớm trước khi tế bào chuyển biến
  • Kéo dài thời gian tầm soát, tiết kiệm thời gian và chi phí dài hạn
• Quy trình: Chỉ lấy mẫu một lần, không phải hai lần
• Kết quả cả hai âm tính: An tâm trong 5 năm tới

Nếu bạn từ 30 tuổi trở lên và chưa bao giờ làm xét nghiệm HPV, hãy đặt lịch tư vấn tại Phòng khám Đa khoa Đại Phước để được bác sĩ chuyên khoa đánh giá và tư vấn phương pháp tầm soát phù hợp. Phòng khám cung cấp dịch vụ tầm soát ung thư cổ tử cung toàn diện với trang thiết bị hiện đại và quy trình chuyên nghiệp.

>> Tìm hiểu thêm: Tầm soát ung thư cổ tử cung là gì?

Lưu ý: Thông tin trong bài viết mang tính tham khảo. Để được tư vấn chính xác về phương pháp tầm soát phù hợp, vui lòng đặt lịch khám với bác sĩ chuyên khoa.

Tài liệu tham khảo:

1. Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
   • "3 phương pháp xét nghiệm tầm soát ung thư cổ tử cung hiện đại nhất"
   • URL: https://tamanhhospital.vn/xet-nghiem-tam-soat-ung-thu-co-tu-cung/
   • Thông tin về độ nhạy Pap smear (50-55%) và HPV test (94,6%)
   • Truy cập: Tháng 7/2025
2. Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC
   • "Tầm soát ung thư cổ tử cung bằng cách nào?"
   • URL: https://vnvc.vn/tam-soat-xet-nghiem-ung-thu-co-tu-cung/
   • Thông tin về Co-testing và độ chính xác các xét nghiệm
   • Truy cập: Tháng 7/2025
3. Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec
   • "Nên sàng lọc Pap smear bao lâu một lần?"
   • URL: https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/nen-sang-loc-pap-smear-tam-soat-ung-thu-co-tu-cung-bao-lau-mot-lan-vi
   • Thông tin về xét nghiệm HPV và Co-testing
   • Truy cập: Tháng 7/2024
4. Nhà thuốc Long Châu
   • "Thế nào là Pap Smear? Vì sao phụ nữ cần xét nghiệm Pap smear?"
   • URL: https://nhathuoclongchau.com.vn/bai-viet/the-nao-la-pap-smear-vi-sao-phu-nu-can-xet-nghiem-pap-smear.html
   • Thông tin về HPV test và Pap smear kết hợp
5. Bộ Y tế Việt Nam
   • Hướng dẫn sàng lọc ung thư cổ tử cung ban hành năm 2024
   • Nhấn mạnh phương pháp xét nghiệm HPV đơn thuần hoặc kết hợp với Pap smear cho phụ nữ từ 25-30 tuổi
6. Nghiên cứu quốc tế
   • Walboomers JM, et al. "Human papillomavirus is a necessary cause of invasive cervical cancer worldwide." Journal of Pathology. 1999
   • 99,7% ca ung thư cổ tử cung do HPV gây ra
7. de Martel C, et al.
   • "Worldwide burden of cancer attributable to HPV by site, country and HPV type." International Journal of Cancer. 2017
   • HPV type 16 và 18 chịu trách nhiệm cho 71% các ca ung thư cổ tử cung