Pap Smear Bao Lâu Làm Một Lần? Lịch Tầm Soát Chi Tiết Theo Độ Tuổi 20s, 30s, 40s

Minh họa lấy mẫu tế bào cổ tử cung trong xét nghiệm Pap smear

“Em 23 tuổi, bác sĩ bảo nên làm Pap smear. Nhưng em chưa kết hôn, có cần thiết không?” - “Chị 35 tuổi, lần trước làm cách đây 2 năm, giờ có cần làm lại không?” - “Mẹ em 68 tuổi, còn phải làm Pap smear nữa không?”

Đây là những câu hỏi mà bác sĩ chuyên khoa của phòng khám thường xuyên nhận được. Câu trả lời không đơn giản là “có” hay “không”, mà phụ thuộc vào độ tuổi, tình trạng sức khỏe và kết quả xét nghiệm trước đó của mỗi người.

Pap Smear Là Gì Và Tại Sao Phải Làm?

Minh họa quy trình khám sàng lọc phụ khoa và xét nghiệm Pap smear

Pap smear (hay xét nghiệm phết tế bào cổ tử cung) là xét nghiệm đơn giản giúp phát hiện sớm các tế bào bất thường trên cổ tử cung - những tế bào có thể chuyển thành ung thư trong tương lai.

Điều đặc biệt: Ung thư cổ tử cung là một trong số ít loại ung thư có thể phòng ngừa được 100% nếu phát hiện sớm. Tầm soát đều đặn giúp phát hiện tổn thương ở giai đoạn tiền ung thư, khi điều trị đơn giản và tỷ lệ khỏi bệnh gần như tuyệt đối.

Theo nghiên cứu toàn cầu năm 2022, chỉ có 36% phụ nữ độ tuổi 30-49 đã từng được tầm soát ung thư cổ tử cung trong đời. Tức là 2 trong 3 phụ nữ chưa bao giờ làm xét nghiệm này - một con số đáng báo động.

>> Xem thêm: Viêm nội mạc tử cung: Triệu chứng và Nguy cơ vô sinh

Lịch Tầm Soát Chi Tiết Theo Từng Độ Tuổi

Dưới 21 Tuổi: Chưa Cần Làm

Ngay cả khi bạn đã có quan hệ tình dục trước 21 tuổi, vẫn chưa cần làm Pap smear. Lý do:

• Ở độ tuổi này, nhiễm virus HPV rất phổ biến nhưng hầu hết cơ thể tự đào thải trong vòng 1-2 năm
• Tỷ lệ ung thư cổ tử cung ở nhóm tuổi này cực kỳ thấp
• Tầm soát sớm có thể dẫn đến phát hiện những thay đổi tế bào lành tính, gây lo lắng và can thiệp không cần thiết

Ngoại lệ: Nếu có triệu chứng bất thường (ra máu sau quan hệ, khí hư bất thường, đau vùng chậu kéo dài), bạn vẫn nên đi khám phụ khoa, nhưng đó là khám bệnh chứ không phải tầm soát thường quy.

Độ Tuổi 20s (21-29 Tuổi): Bắt Đầu Tầm Soát Đơn Giản

Khi nào bắt đầu: Từ khi tròn 21 tuổi

Tần suất: Mỗi 3 năm một lần

Phương pháp: Làm Pap smear đơn thuần (chưa cần xét nghiệm HPV)

Theo khuyến cáo của Hiệp hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ và được các bệnh viện lớn tại Việt Nam như Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Vinmec áp dụng, đây là độ tuổi bạn nên bắt đầu tầm soát.

>> Đọc thêm: Soi cổ tử cung là gì?

Câu hỏi thường gặp:

“Em 24 tuổi, độc thân, chưa có quan hệ tình dục, có cần làm Pap smear không?”

→ Có, em vẫn nên làm từ 21 tuổi. Virus HPV có thể lây qua nhiều con đường, không chỉ quan hệ tình dục. Bên cạnh đó, khi làm lần đầu ở tuổi 21, em đã có kết quả “nền” để so sánh cho những lần sau.

“Em 27 tuổi, đã kết hôn 2 năm nhưng chưa bao giờ làm Pap smear, giờ có muộn không?”

→ Chưa muộn! Em nên đặt lịch làm ngay. Sau lần đầu tiên, nếu kết quả bình thường, em chỉ cần quay lại sau 3 năm nữa.

Các câu hỏi khác:

“Em 22 tuổi, năm ngoái làm Pap smear rồi, năm nay có cần làm lại không?”

→ Không cần. Nếu kết quả năm ngoái bình thường, em chỉ cần làm lại sau 3 năm (tức khi 25 tuổi).

“Em 28 tuổi, có nên làm xét nghiệm HPV luôn không?”

→ Chưa cần. Ở độ tuổi 20s, nhiễm HPV rất phổ biến và thường tự khỏi, xét nghiệm HPV dễ cho kết quả dương tính gây lo lắng không cần thiết. Chờ đến 30 tuổi hãy xem xét làm thêm HPV test.

Độ Tuổi 30s-40s (30-65 Tuổi): Giai Đoạn Quan Trọng Nhất

Đây là độ tuổi quan trọng nhất trong tầm soát ung thư cổ tử cung vì:

• Nhiễm HPV dai dẳng tăng cao
• Nguy cơ tế bào bất thường chuyển thành ung thư tăng đáng kể
• Đa số ca ung thư cổ tử cung được phát hiện ở nhóm tuổi này

Bạn có 2 lựa chọn:

LỰA CHỌN 1: Pap smear đơn thuần

• Tần suất: Mỗi 3 năm một lần
• Ưu điểm: Chi phí thấp hơn
• Nhược điểm: Độ chính xác chỉ 50-55%

LỰA CHỌN 2: Pap smear + HPV test (Co-testing) - KHUYẾN KHÍCH

• Tần suất: Mỗi 5 năm một lần
• Ưu điểm:
  • Độ chính xác lên đến 94,6%
  • Kéo dài thời gian giữa các lần tầm soát (5 năm thay vì 3 năm)
  • Phát hiện sớm virus HPV trước khi tế bào chuyển biến
• Nhược điểm: Chi phí cao hơn ban đầu (nhưng tính dài hạn lại tiết kiệm)

>> Tìm hiểu thêm: HPV Test và Pap Smear: Nên Làm Riêng Hay Kết Hợp Cùng Lúc?

Theo Bộ Y tế Việt Nam ban hành năm 2024, phương pháp kết hợp (Co-testing) được khuyến cáo mạnh mẽ cho độ tuổi này vì giúp tăng đáng kể khả năng phát hiện sớm.

Bác sĩ tư vấn về xét nghiệm tầm soát ung thư cổ tử cung cho bệnh nhân

>> Đọc thêm: Điều trị khoét chóp cổ tử cung

Các tình huống thường gặp:

“Chị 32 tuổi, có 2 con, lần cuối làm Pap smear cách đây 4 năm (kết quả âm tính), giờ có cần làm lại không?”

→ Nên đặt lịch làm lại ngay. Lần này chị nên xem xét làm cả xét nghiệm HPV để an tâm hơn và kéo dài khoảng thời gian lần sau (5 năm).

“Chị 38 tuổi vừa làm Pap smear + HPV test, cả hai đều âm tính. Bao lâu phải làm lại?”

→ Tuyệt vời! Chị có thể yên tâm và chỉ cần quay lại sau 5 năm nữa (khi 43 tuổi).

“Chị 35 tuổi làm Pap smear bình thường nhưng HPV dương tính, phải làm gì?”

→ Chị cần làm lại cả hai xét nghiệm sau 12 tháng. Nếu HPV vẫn dương tính, bác sĩ sẽ chỉ định thêm xét nghiệm HPV phân biệt để xem có phải HPV type 16 hoặc 18 (nguy cơ cao) hay không.

Độ Tuổi 50s-60s (Đến 65 Tuổi): Tiếp Tục Duy Trì

Tần suất: Giống độ tuổi 30-40

• Pap smear đơn thuần: 3 năm/lần
• Pap smear + HPV test: 5 năm/lần

Nhiều phụ nữ nghĩ rằng sau mãn kinh (thường 45-55 tuổi) thì không cần tầm soát nữa - đây là quan niệm SAI LẦM. Nguy cơ ung thư cổ tử cung vẫn tồn tại, thậm chí có thể cao hơn vì:

• Virus HPV đã nhiễm từ trước vẫn tồn tại trong cơ thể
• Hệ miễn dịch giảm dần theo tuổi tác
• Nhiều ca ung thư được phát hiện ở độ tuổi 50-60

Sau 65 Tuổi: Có Thể Ngừng Trong Một Số Trường Hợp

Có thể ngừng tầm soát khi:

• Các kết quả trong 10 năm trở lại đều âm tính
• Ít nhất có 2 lần xét nghiệm âm tính liên tiếp trong 5 năm gần nhất
• Không có tiền sử tế bào bất thường hoặc điều trị tổn thương cổ tử cung
• Đã tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa

Vẫn phải tiếp tục tầm soát nếu:

• Từng có kết quả bất thường trong 10 năm qua
• Có nhiều bạn tình hoặc bạn tình mới
• Hệ miễn dịch yếu (HIV, dùng thuốc ức chế miễn dịch lâu dài)
• Từng điều trị tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư cổ tử cung

>> Tìm hiểu thêm: Tầm soát ung thư cổ tử cung là gì?

Bảng Tổng Hợp Lịch Tầm Soát Pap Smear

Các Trường Hợp Đặc Biệt Cần Tầm Soát Thường Xuyên Hơn

Không phải ai cũng theo lịch tầm soát “chuẩn” như trên. Bạn cần làm thường xuyên hơn (có thể hàng năm hoặc theo chỉ định bác sĩ) nếu thuộc một trong những trường hợp sau:

1. Đã từng có kết quả Pap smear bất thường

• Phát hiện tế bào tiền ung thư (CIN 1, CIN 2, CIN 3)
• Đã điều trị tổn thương cổ tử cung (khoét chóp, đốt laser)

2. Tiền sử ung thư cổ tử cung

• Ngay cả khi đã điều trị khỏi, vẫn cần theo dõi sát

3. Hệ miễn dịch suy yếu

• Nhiễm HIV/AIDS
• Ghép tạng và dùng thuốc ức chế miễn dịch
• Hóa trị hoặc xạ trị kéo dài
• Dùng corticosteroid liều cao trong thời gian dài

4. Đã phơi nhiễm với DES (Diethylstilbestrol)

• Một loại thuốc estrogen tổng hợp mà mẹ từng dùng khi mang thai

5. Đã cắt bỏ một phần cổ tử cung

• Nếu cắt toàn bộ tử cung + cổ tử cung vì lý do lành tính (u xơ tử cung): có thể ngừng
• Nếu cắt vì ung thư hoặc tiền ung thư: phải tiếp tục tầm soát

Trong những trường hợp này, bác sĩ chuyên khoa của phòng khám sẽ tư vấn lịch tầm soát riêng phù hợp với tình trạng sức khỏe và nguy cơ của bạn.

Mô hình giải phẫu cổ tử cung và tử cung dùng trong tư vấn y khoa

>> Đọc thêm: Sinh thiết cổ tử cung tại Phòng Khám Đại Phước

Tại Sao Không Nên Làm Pap Smear Quá Thường Xuyên?

Có phải càng làm nhiều càng tốt? Câu trả lời là KHÔNG.

Làm Pap smear quá thường xuyên (ví dụ mỗi năm một lần khi không có nguy cơ cao) có thể:

1. Tăng nguy cơ kết quả dương tính giả

• Phát hiện những thay đổi tế bào lành tính, tự khỏi
• Gây lo lắng không cần thiết
• Dẫn đến các xét nghiệm can thiệp thêm (soi cổ tử cung, sinh thiết) không cần thiết

2. Chi phí và thời gian

• Tốn kém về kinh tế
• Mất thời gian đi lại, chờ đợi

3. Quá tải hệ thống y tế

• Làm giảm nguồn lực cho những người thực sự cần

Lịch tầm soát 3 năm/lần hoặc 5 năm/lần đã được nghiên cứu kỹ lưỡng và chứng minh là an toàn, hiệu quả và tối ưu.

Tóm Tắt

• 21 tuổi: Bắt đầu làm Pap smear, sau đó 3 năm/lần
• 30 tuổi: Cân nhắc kết hợp thêm xét nghiệm HPV để tăng độ chính xác và kéo dài thời gian tầm soát lên 5 năm/lần
• 65 tuổi: Có thể ngừng nếu kết quả 10 năm âm tính và không có nguy cơ cao

Nếu bạn chưa từng làm Pap smear hoặc đã quá lâu không tầm soát, đừng trì hoãn thêm. Hãy đặt lịch tư vấn và khám tại Phòng khám Đa khoa Đại Phước để được bác sĩ chuyên khoa đánh giá và tư vấn lịch tầm soát phù hợp với độ tuổi và tình trạng sức khỏe của bạn. Phòng khám chuyên sâu về tầm soát ung thư cổ tử cung với trang thiết bị hiện đại và quy trình chuyên nghiệp.

Quầy thu ngân tiếp đón bệnh nhân tại Phòng khám Đa khoa Đại Phước

>> Tìm hiểu thêm: Tại sao phải khám phụ khoa sau khi lập gia đình?

Lưu ý: Thông tin trong bài viết mang tính tham khảo. Để được tư vấn chính xác về lịch tầm soát phù hợp với tình trạng sức khỏe cá nhân, vui lòng đặt lịch khám với bác sĩ chuyên khoa.

Tài liệu tham khảo:

1. Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
   • "3 phương pháp xét nghiệm tầm soát ung thư cổ tử cung hiện đại nhất" | https://tamanhhospital.vn/xet-nghiem-tam-soat-ung-thu-co-tu-cung/
2. Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec
   • "Nên sàng lọc Pap smear tầm soát ung thư cổ tử cung bao lâu một lần?" | https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/nen-sang-loc-pap-smear-tam-soat-ung-thu-co-tu-cung-bao-lau-mot-lan-vi
3. Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC
   • "Tầm soát ung thư cổ tử cung bằng cách nào? Quy trình thực hiện" | https://vnvc.vn/tam-soat-xet-nghiem-ung-thu-co-tu-cung/
4. Bệnh viện Thu Cúc TCI
   • "Xét nghiệm tầm soát ung thư cổ tử cung PAP Smear làm khi nào?" | https://benhvienthucuc.vn/xet-nghiem-tam-soat-ung-thu-co-tu-cung-pap-smear-lam-khi-nao/
5. Hello Bacsi
   • "Xét nghiệm Pap" | https://hellobacsi.com/ung-thu-ung-buou/ung-thu-co-tu-cung/xet-nghiem-pap/
6. ACOG (American College of Obstetricians and Gynecologists)
   • Cervical Cancer Screening Guidelines
   • Khuyến cáo lịch tầm soát theo độ tuổi (21-29 tuổi: 3 năm/lần, 30-65 tuổi: 3-5 năm/lần)
7. Bộ Y tế Việt Nam
   • Hướng dẫn sàng lọc ung thư cổ tử cung ban hành năm 2024
   • Khuyến cáo phương pháp xét nghiệm HPV và Pap smear kết hợp cho phụ nữ từ 30 tuổi
8. WHO (World Health Organization) | Global research 2022: Chỉ 36% phụ nữ độ tuổi 30-49 từng được tầm soát ung thư cổ tử cung