TẦM SOÁT ĐỂ PHÁT HIỆN UNG THƯ SỚM

TẦM SOÁT UNG THƯ SỚM LÀ GÌ?

Tầm soát ung thư sớm là sử dụng một vài phương pháp hoặc kỹ thuật để nhằm phát hiện các khối u từ khi còn rất nhỏ, ngay khi nó chưa có biểu hiện ra bên ngoài hoặc chỉ biểu hiện với rất ít triệu chứng. Tại thời điểm này khối u còn khu trú tại 1 bộ phận của cơ thể và chưa lan rộng, di căn ra xung quanh hay toàn cơ thể nên người bệnh có nhiều cơ hội điều trị khỏi hơn.

CÁC BIỆN PHÁP ĐƯỢC SỬ DỤNG:

Hiện có rất nhiều phương pháp tầm soát ung thư sớm tùy theo mức chi phí và cũng mang lại độ chính xác khác nhau:

1. Xét nghiệm máu tìm chất chỉ điểm:

Mỗi loại ung thư sẽ có một chất chỉ điểm riêng. Khi nghi ngờ bạn bị khối u ở cơ quan nào thì bác sĩ sẽ chỉ định lấy máu xét nghiệm tìm chất đó.

Một số chất chỉ điểm nguy cơ ung thư như: AFP (ung thư gan), PSA (tuyến tiền liệt), CA 72.4 (ung thư dạ dày), CEA (ung thư đại trực tràng), CA19.9 (ung thư tuỵ), CA125 (ung thư buồng trứng),.... Nếu chỉ số tăng cao nghi ngờ ung thư, bác sĩ sẽ tư vấn các kỹ thuật cao hơn để tầm soát ung thư. Tuy nhiên có trường hợp mắc ung thư mà chỉ số chất chỉ điểm vẫn ở mức bình thường.

Chỉ số chất chỉ điểm cũng tăng nhẹ trong một số trường hợp hay u lành tính. Ví dụ: AFP cũng tăng ở phụ nữ mang thai.

Xét nghiệm này dễ thực hiện, nên thực hiện định kỳ khi bạn thuộc nhóm nguy cơ cao hoặc kiểm tra nếu bạn muốn tầm soát ung thư sớm.

2. Xét nghiệm ung thư di truyền – sinh học phân tử:

Thực hiện khi người có yếu tố ung thư mang tính gia đình

Xét nghiệm ung thư di truyền, đột biến gen BRCA1, BRCA2 nên thực hiện ở người mà trong gia đình có mẹ, dì, chị gái ung thư vú,…

3. Siêu âm:

- Siêu âm bụng: phát hiện u gan, thận, túi mật, tuỵ, bàng quang, tiền liệt tuyến,…

- Siêu âm đầu dò âm đạo: Giúp phát hiện sớm u xơ tử cung, u nang buồng trứng và các bệnh lý ung thư phần phụ.

- Siêu âm tuyến vú, tuyến giáp định kỳ tầm soát ung thư.

4. Khám phụ khoa và PAP:

Là xét nghiệm không thể thiếu ở phụ nữ đã từng sinh hoạt tình dục.

5. Nhũ ảnh:

Nên thực hiện ỡ phụ nữ từ 40 tuổi. Nếu phụ nữ có tiền căn ung thư vú trong gia đình hoặc siêu âm có bướu vú, tuổi chụp nhũ ảnh sẽ sớm hơn để tầm soát ung thư sớm.

6. Nội soi dạ dày, đai tràng:

Nên được thực hiện từ 40 tuổi dù không có triệu chứng. Nếu tiền căn gia đình bạn có bệnh lý đa polyp đại tràng, ung thư ống tiêu hoá thì độ tuổi nội soi tầm soát có thể từ 30 tuổi hoặc ngay khi có triệu chứng.

Nếu có polyp, cắt polyp là phòng ngừa nguy cơ ung thư ống tiêu hoá.

7. Chụp X-quang phổi thường quy:

Mỗi năm hay khi có triệu chứng ho, tức ngực, khó thở, sụt cân, sốt về chiều,... Nội soi phế quản nếu nghi ngờ bất thường.

8. Chụp CT Scanner, MRI:

Xác định chính xác kích thước, vị trí khối u.

9. FNA (sinh thiết bằng kim nhỏ):

Dùng kim nhỏ lấy tế bào bất thường đề quan sát dưới kính hiển vi nhằm xác định sớm ung thư vú, giáp, hạch, nốt ruồi,… Đây là tiêu chuẩn vàng chẩn đoán ung thư.

NHỮNG LỜI KHUYÊN ĐỂ PHÒNG BỆNH UNG THƯ:

Nên tập thể dục, giảm cân, giữ tinh thần lạc quan, yêu đời.

Hạn chế ăn thịt đỏ, nên ăn nhiều rau xanh, không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia.

Tiêm ngừa các bệnh nhiễm có nguy cơ gây ung thư: HPV, viêm gan B,..

Theo dõi sức khoẻ định kỳ với bác sĩ chuyên khoa khi gia đình có người bệnh ung thư, khám tầm soát ung thư theo chương trình các tổ chức y tế thế giới khuyến cáo.

Để nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm tỷ lệ tử vong do ung thư, chúng ta nên quan tâm đến sức khỏe và thực hiện tầm soát ung thư sớm định kỳ. Đặc biệt nếu bạn nằm trong nhóm có nguy cơ ung thư cao như: thường xuyên uống rượu bia, hút thuốc lá, nhiễm siêu vi viêm gan B mạn, viêm dạ dày mạn, đa polyp đại tràng hoặc tiền căn gia đình ung thư ống tiêu hoá, ung thư vú,... có thể tầm soát định kỳ 6 tháng - 1 năm.