Viêm Âm Đạo Do Nấm Và Vi Khuẩn: Phân Biệt Triệu Chứng Để Điều Trị Đúng

“Vùng kín ngứa, ra khí hư nhiều, mình không biết bị nấm hay vi khuẩn để mua thuốc cho đúng. Hai bệnh này khác nhau thế nào?” - Đây là câu hỏi mà nhiều chị em đặt ra khi gặp triệu chứng viêm nhiễm phụ khoa.

Khám phụ khoa để chẩn đoán chính xác viêm nấm hay vi khuẩn

Thực tế, viêm âm đạo do nấm (Candida) và viêm do vi khuẩn (Bacterial Vaginosis - BV) là hai loại viêm nhiễm phổ biến nhất ở phụ nữ, chiếm khoảng 90% các trường hợp viêm âm đạo. Mặc dù cùng gây ngứa và ra khí hư bất thường, nhưng chúng có nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hoàn toàn khác nhau. Tự ý mua thuốc sai có thể khiến tình trạng thêm nghiêm trọng.

 

>> Đọc thêm: Dấu hiệu cảnh báo cần khám phụ khoa ngay

Nguyên nhân: Vì sao âm đạo bị viêm?

Viêm âm đạo do nấm Candida

Âm đạo khỏe mạnh luôn có sự cân bằng giữa nấm Candida và vi khuẩn có lợi Lactobacillus. Trong điều kiện bình thường, nấm Candida tồn tại với số lượng ít và không gây hại. Nhưng khi môi trường âm đạo mất cân bằng, nấm phát triển quá mức và gây bệnh.

Theo Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec, khoảng 90% trường hợp viêm âm đạo do nấm Candida albicans gây ra. Có tới 75% phụ nữ bị nhiễm nấm âm đạo ít nhất một lần trong đời, và khoảng 50% trong số đó bị tái phát.

Hình minh họa giải phẫu hệ sinh dục nữ và tình trạng viêm nhiễm

Các yếu tố khiến nấm phát triển:

• Thay đổi hormone: Mang thai, cho con bú, mãn kinh, uống thuốc tránh thai làm tăng estrogen
• Dùng kháng sinh: Tiêu diệt luôn vi khuẩn có lợi, tạo điều kiện cho nấm phát triển
• Tiểu đường không kiểm soát: Đường huyết cao tạo môi trường lý tưởng cho nấm
• Hệ miễn dịch yếu: Do bệnh lý mạn tính, thuốc corticosteroid, hóa trị
• Vệ sinh không đúng cách: Thụt rửa sâu làm mất cân bằng pH
• Mặc quần lót quá chật, vật liệu tổng hợp: Âm đạo ẩm ướt, nấm dễ phát triển

Viêm âm đạo do vi khuẩn (BV)

BV xảy ra khi vi khuẩn có lợi Lactobacillus giảm mạnh, các vi khuẩn có hại như Gardnerella vaginalis, Prevotella, Mobiluncus phát triển quá mức và thay thế chúng.

Theo thống kê, BV là nguyên nhân phổ biến nhất gây khí hư bất thường ở phụ nữ 15-44 tuổi. Khoảng 50-70% phụ nữ mắc BV không có triệu chứng rõ ràng.

Các yếu tố gây mất cân bằng vi khuẩn:

• Quan hệ tình dục: Có nhiều bạn tình hoặc bạn tình mới
• Thụt rửa âm đạo thường xuyên: Phá hủy vi khuẩn có lợi
• Dùng kháng sinh kéo dài: Làm giảm Lactobacillus
• Sử dụng dung dịch vệ sinh không phù hợp: pH không phù hợp với âm đạo
• Hút thuốc lá: Làm giảm vi khuẩn có lợi
• Thay đổi hormone: Đặc biệt trong thai kỳ

>> Xem thêm: Soi cổ tử cung tại Phòng Khám Đại Phước

Bảng So Sánh Triệu Chứng: Nấm và Vi Khuẩn

Triệu chứng	Viêm do nấm Candida	Viêm do vi khuẩn (BV)
Khí hư	Màu trắng đục, vón cục như váng sữa hoặc phô mai	Màu trắng xám, loãng như nước
Mùi khí hư	Không mùi hoặc mùi hơi chua nhẹ	Mùi tanh như cá ươn, đặc biệt sau quan hệ
Ngứa	Ngứa RẤT NHIỀU, ngứa dữ dội	Ngứa nhẹ hoặc không ngứa
Đau rát	Đau rát, nóng bỏng vùng âm hộ	Ít đau rát hơn
Đau khi quan hệ	Có, thường đau nhiều	Có thể có nhưng nhẹ hơn
Đau khi đi tiểu	Có, nóng rát khi tiểu	Có thể có
Sưng đỏ âm hộ	Sưng đỏ, phù nề rõ rệt	Ít sưng đỏ, chủ yếu trong âm đạo
Khí hư dính vào thành âm đạo	Có, dính thành từng mảng	Không
Thời gian xuất hiện triệu chứng	Sau dùng kháng sinh, stress, kinh nguyệt	Sau quan hệ, thụt rửa

Chẩn đoán: Bác sĩ xác định thế nào?

Mặc dù có thể tự nhận biết sơ bộ qua triệu chứng, nhưng chị em KHÔNG NÊN tự chẩn đoán và mua thuốc. Nhiều triệu chứng có thể trùng lặp hoặc cùng mắc cả hai bệnh.

 

Quy trình chẩn đoán tại phòng khám

Bác sĩ sẽ thực hiện:

1. Hỏi bệnh sử: Triệu chứng, thời gian xuất hiện, tiền sử điều trị, quan hệ tình dục...
2. Thăm khám phụ khoa: Quan sát âm hộ, âm đạo, cổ tử cung
3. Lấy mẫu dịch âm đạo để soi tươi hoặc nuôi cấy:

Bác sĩ tư vấn và giải thích kết quả xét nghiệm cho bệnh nhân

Xét nghiệm soi tươi huyết trắng:

• Viêm do nấm: Thấy sợi tơ nấm giả, bào tử nấm dưới kính hiển vi
• Viêm do vi khuẩn: Thấy “clue cells” (tế bào đầy vi khuẩn), giảm Lactobacillus

Test KOH:

• Nhỏ dung dịch KOH vào mẫu khí hư
• Nếu có mùi tanh nồng → BV
• Nếu không có mùi → có thể là nấm

Đo pH âm đạo:

• pH bình thường: 3.8-4.5
• Viêm do nấm: pH 4.0-4.5 (gần bình thường)
• Viêm do vi khuẩn: pH > 4.5 (tăng cao)

Mô hình giải phẫu giúp hiểu rõ cấu trúc cơ quan sinh dục nữ

>> Tìm hiểu thêm: Khoa Sản Phụ tại Phòng Khám Đại Phước

Điều trị: Dùng thuốc gì cho đúng?

Điều trị viêm do nấm Candida

Thuốc chống nấm thường dùng:

• Clotrimazole: Viên đặt, kem bôi - Dùng 7-14 ngày
• Miconazole: Viên đặt, kem bôi - Dùng 3-7 ngày
• Fluconazole: Viên uống 150mg - Uống 1 lần (nếu đơn giản)

Lưu ý khi điều trị:

• Dùng thuốc đủ liều dù triệu chứng đã hết
• Không quan hệ trong thời gian điều trị
• Nếu tái phát >4 lần/năm: Cần điều trị kéo dài
• Phụ nữ mang thai: Chỉ dùng thuốc tại chỗ (Miconazole, Clotrimazole), tuyệt đối KHÔNG uống Fluconazole

Có cần điều trị cho người bạn tình không?

Viêm nấm ít lây qua đường tình dục. Tuy nhiên, nếu bệnh tái phát nhiều lần, nên điều trị song song cho bạn tình vì nấm có thể đọng lại ở bao quy đầu nam giới.

Điều trị viêm do vi khuẩn (BV)

Thuốc kháng khuẩn thường dùng:

• Metronidazole: Viên uống 500mg x 2 lần/ngày x 7 ngày HOẶC gel đặt âm đạo
• Clindamycin: Kem đặt âm đạo

Lưu ý khi điều trị:

• Dùng Metronidazole TUYỆT ĐỐI KHÔNG uống rượu (gây tác dụng phụ nghiêm trọng)
• Phụ nữ mang thai: An toàn dùng Metronidazole gel hoặc Clindamycin
• BV dễ tái phát: Có thể cần điều trị dự phòng kéo dài

>> Đọc thêm: Viêm nội mạc tử cung: Triệu chứng và Nguy cơ vô sinh 

Phòng thủ thuật chuyên khoa phụ sản với trang thiết bị hiện đại

Có cần điều trị cho bạn tình không?

Theo khuyến cáo y khoa, KHÔNG cần điều trị bạn tình trừ khi họ có triệu chứng.

Biến chứng nếu không điều trị kịp thời

Biến chứng của viêm nấm Candida

• Ngứa dữ dội ảnh hưởng sinh hoạt, công việc
• Đau đớn khi quan hệ, ảnh hưởng hạnh phúc vợ chồng
• Lây cho bạn tình (nam giới bị viêm bao quy đầu)
• Tái phát liên tục, dai dẳng khó điều trị
• Thai phụ: Tăng nguy cơ sinh non (mức độ thấp)

Biến chứng của viêm do vi khuẩn (BV)

BV nguy hiểm hơn nấm nếu không điều trị:

• Tăng nguy cơ nhiễm HIV nếu quan hệ với người nhiễm virus
• Tăng nguy cơ nhiễm các bệnh lây truyền tình dục khác: Chlamydia, lậu
• Viêm vùng chậu (PID): Ảnh hưởng khả năng sinh sản, có thể vô sinh
• Thai phụ: Sinh non, ối vỡ sớm, thai nhẹ cân, viêm màng ối, viêm nội mạc tử cung sau sinh

Theo nghiên cứu, phụ nữ có BV trong thai kỳ có nguy cơ sinh non cao gấp đôi so với người không bị.

>> Tìm hiểu thêm: HPV Test và Pap Smear: Nên làm riêng hay kết hợp cùng lúc

Tại sao viêm âm đạo hay tái phát?

Khoảng 50% phụ nữ bị viêm nấm hoặc BV sẽ tái phát trong vòng 1 năm. Nguyên nhân:

Đối với viêm nấm:

• Không dùng thuốc đủ liều
• Yếu tố gây bệnh vẫn còn (tiểu đường, dùng kháng sinh, mặc quần lót chật)
• Tái nhiễm từ bạn tình
• Hệ miễn dịch yếu

Đối với viêm do vi khuẩn:

• Vệ sinh không đúng cách (thụt rửa sâu)
• Quan hệ không an toàn
• Thay đổi hormone
• Hút thuốc

 

>> Tìm hiểu thêm: Tầm soát ung thư cổ tử cung tại Phòng Khám Đại Phước

Phòng ngừa: Làm gì để tránh tái phát?

Nguyên tắc vệ sinh vùng kín đúng cách

• Rửa sạch bên ngoài: Chỉ rửa âm hộ, KHÔNG thụt rửa sâu bên trong âm đạo
• Lau khô sau khi rửa: Tránh để vùng kín ẩm ướt
• Lau từ trước ra sau: Tránh vi khuẩn từ hậu môn vào âm đạo
• Dùng nước sạch hoặc dung dịch pH phù hợp: Tránh xà phòng thơm, dung dịch sát khuẩn mạnh

Lựa chọn trang phục phù hợp

• Mặc quần lót cotton, thoáng mát
• Tránh quần lót quá chật, vật liệu nylon
• Thay quần lót hằng ngày, đặc biệt sau khi ra mồ hôi nhiều
• Phơi quần áo nơi có nắng để diệt nấm

Lưu ý về quan hệ tình dục

• Dùng bao cao su nếu có nhiều bạn tình
• Vệ sinh trước và sau quan hệ
• Không quan hệ khi đang viêm nhiễm

Chế độ ăn uống và sinh hoạt

• Kiểm soát đường huyết nếu có tiểu đường
• Tăng cường sức đề kháng: Ăn đủ chất, ngủ đủ giấc
• Hạn chế stress
• Bỏ thuốc lá

Dùng thuốc thận trọng

• Không tự ý dùng kháng sinh
• Hỏi bác sĩ về men vi sinh khi phải uống kháng sinh kéo dài
• Không tự đặt thuốc âm đạo bừa bãi

Khi nào cần đi khám ngay?

Chị em nên đến khám phụ khoa khi:

• Lần đầu gặp triệu chứng viêm âm đạo
• Khí hư bất thường kéo dài >1 tuần
• Ngứa, đau nhiều ảnh hưởng sinh hoạt
• Sốt, đau bụng dưới kèm theo
• Đang mang thai và có triệu chứng viêm
• Dùng thuốc theo chỉ định nhưng không đỡ sau 3-5 ngày
• Viêm tái phát >4 lần/năm

>> Tìm hiểu thêm: Các gói dịch vụ Tầm soát ung thư theo độ tuổi tại Phòng Khám Đại Phước

Đặc biệt lưu ý: Nếu chị em chưa từng bị viêm âm đạo, tuyệt đối KHÔNG tự mua thuốc. Cần đi khám để bác sĩ chẩn đoán chính xác vì có thể là các bệnh lý khác như Trichomonas, Chlamydia, lậu...

Quầy tiếp đón tại Phòng khám Đa khoa Đại Phước

Một số quan niệm sai lầm cần tránh

Sai lầm 1: “Viêm âm đạo là do vệ sinh kém” → Sự thật: Nhiều nguyên nhân khác nhau, kể cả thay đổi hormone tự nhiên

Sai lầm 2: “Thụt rửa âm đạo sạch sẽ sẽ hết viêm” → Sự thật: Thụt rửa làm mất cân bằng vi khuẩn, càng viêm nhiều hơn

Sai lầm 3: “Dùng thuốc hết ngứa là ngưng được” → Sự thật: Phải dùng đủ liều theo chỉ định để diệt hết nấm/vi khuẩn

Sai lầm 4: “Viêm nấm và BV giống nhau, dùng chung thuốc” → Sự thật: Hai bệnh khác nhau hoàn toàn, thuốc khác nhau

Sai lầm 5: “Viêm âm đạo không nguy hiểm” → Sự thật: BV có thể gây vô sinh, thai phụ sinh non

Tóm lại

• Viêm nấm Candida và viêm do vi khuẩn (BV) là hai loại viêm âm đạo phổ biến nhất nhưng có nguyên nhân và điều trị hoàn toàn khác nhau
• Phân biệt chính: Viêm nấm - khí hư vón cục, ngứa nhiều, không mùi | BV - khí hư loãng, mùi tanh, ít ngứa
• KHÔNG tự chẩn đoán: Cần đi khám để bác sĩ xác định chính xác bằng xét nghiệm
• Điều trị đúng, đủ liều: Tránh tái phát và biến chứng
• Phòng ngừa: Vệ sinh đúng cách, không thụt rửa sâu, mặc đồ lót cotton thoáng mát
• BV nguy hiểm hơn: Có thể gây vô sinh, thai phụ sinh non

Lưu ý quan trọng: Thông tin trong bài viết mang tính tham khảo. Mỗi trường hợp có đặc điểm riêng, cần thăm khám trực tiếp để được chẩn đoán chính xác và điều trị phù hợp.

Chị em đang gặp triệu chứng viêm âm đạo? Hãy đặt lịch khám với bác sĩ chuyên khoa tại Phòng khám Đa khoa Đại Phước để được tư vấn và điều trị kịp thời.

Hotline tư vấn: 1900 599 941 - 0938 829 831

 

Câu hỏi thường gặp

1. Viêm âm đạo có lây qua đường tình dục không?

• Viêm nấm: Ít lây, nhưng vẫn có thể lây cho bạn tình (nam giới bị viêm bao quy đầu)
• BV: KHÔNG phải bệnh lây truyền tình dục, nhưng quan hệ không an toàn làm tăng nguy cơ

2. Đang có kinh có thể điều trị viêm âm đạo không?

>> Có thể điều trị. Tuy nhiên, nếu dùng thuốc đặt âm đạo, tốt nhất nên đợi hết kinh mới bắt đầu để thuốc phát huy tác dụng tốt nhất.

3. Đang mang thai bị viêm âm đạo có nguy hiểm không?

• Viêm nấm: Ít nguy hiểm, nhưng cần điều trị để tránh khó chịu. Chỉ dùng thuốc đặt, KHÔNG uống Fluconazole
• BV: Nguy hiểm hơn, có thể gây sinh non. Cần điều trị ngay

4. Ăn sữa chua có giúp phòng viêm âm đạo không?

>> Sữa chua chứa Lactobacillus có thể hỗ trợ duy trì hệ vi khuẩn có lợi trong cơ thể. Tuy nhiên, KHÔNG thể thay thế điều trị y khoa khi đã bị viêm.

5. Tự đặt tỏi vào âm đạo để trị nấm có được không?

>> Tuyệt đối KHÔNG. Tỏi có thể gây kích ứng, bỏng rát, thậm chí làm viêm nặng hơn. Hãy dùng thuốc được bác sĩ kê đơn.

6. Viêm âm đạo có tự khỏi không?

>> Một số trường hợp BV nhẹ có thể tự khỏi. Nhưng điều trị đúng cách sẽ giúp giảm nguy cơ biến chứng nghiêm trọng và tránh lây lan các bệnh lý khác.

7. Sau khi điều trị xong bao lâu có thể quan hệ lại?

>> Nên đợi ít nhất 3-7 ngày sau khi hết triệu chứng và hoàn thành liệu trình điều trị. Tốt nhất hỏi ý kiến bác sĩ.

DANH SÁCH TÀI LIỆU THAM KHẢO

Nguồn từ Bệnh viện Việt Nam:

1. Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec - BS CKII Trần Thị Mai Hương
   • "Nấm candida - thủ phạm chính gây ra tình trạng viêm âm đạo"
   • Thống kê: 90% viêm âm đạo do Candida, 75% phụ nữ bị ít nhất 1 lần
   • Link: https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/nam-candida-am-dao-co-de-chua-khong-vi
2. Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec - BS Đoàn Văn Nam
   • "Nấm âm đạo: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị"
   • Link: https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/cach-dieu-tri-khi-bi-nhiem-nam-am-dao-vi
3. Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
   • "Viêm âm đạo do nấm Candida vùng kín: Nguyên nhân, triệu chứng"
   • Thống kê: 20% phụ nữ nhiễm nấm không có triệu chứng
   • Link: https://tamanhhospital.vn/nam-candida-vung-kin/
4. Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec
   • "Hình ảnh nấm Candida soi tươi"
   • Ước tính: 90% phụ nữ bị nấm ít nhất 1 lần, 50% tái phát
   • Link: https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/hinh-anh-nam-candida-soi-tuoi-vi
5. Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec - BS CKII Nguyễn Thị Minh Tuyết
   • "Viêm âm đạo do vi khuẩn: Nguyên nhân và cách điều trị hiệu quả"
   • Phổ biến ở độ tuổi 15-44, tỷ lệ tái phát 50% trong 1 năm
   • Link: https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/lam-gi-khi-bi-viem-am-dao-do-vi-khuan-vi
6. Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec
   • "Cách xác định nhiễm khuẩn âm đạo"
   • Ước tính: 75% phụ nữ từng bị nhiễm khuẩn âm đạo
   • Link: https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/cach-xac-dinh-nhiem-khuan-am-dao-vi
7. Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec - BS CKII Huỳnh Thị Hiên
   • "Viêm âm đạo: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị"
   • Link: https://www.vinmec.com/vie/benh/viem-am-dao-4342
8. Phòng khám Tâm Phúc
   • "Viêm âm đạo do tạp khuẩn: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị"
   • Thống kê: 50-70% phụ nữ mắc BV không có triệu chứng rõ ràng
   • Link: https://sanphukhoatamphuc.com/viem-am-dao-do-tap-khuan

Nguồn quốc tế:

9. CDC (Centers for Disease Control and Prevention)
   • Khuyến cáo về điều trị Bacterial Vaginosis
   • Được trích dẫn qua các nguồn y tế uy tín
10. Cẩm nang MSD - Phiên bản chuyên gia
    • "Viêm âm đạo do vi khuẩn (BV)"
    • Hướng dẫn điều trị với Metronidazole, Clindamycin
    • Link: https://www.msdmanuals.com/vi/professional/phụ-khoa-và-sản-khoa...