Vô Sinh Ở Nữ: 7 Nguyên Nhân Hàng Đầu Cần Kiểm Tra

Vô sinh ở nữ được định nghĩa là tình trạng không thể có thai sau 12 tháng quan hệ tình dục thường xuyên không sử dụng biện pháp tránh thai. Đây là vấn đề ảnh hưởng đến nhiều cặp vợ chồng và có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau.

Sơ đồ chu kỳ kinh nguyệt với các giai đoạn rụng trứng và hệ sinh dục nữ

1. Rối loạn phóng noãn

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất, chiếm khoảng 25-30% trường hợp vô sinh nữ. Phóng noãn là quá trình buồng trứng giải phóng trứng chín, nếu quá trình này không diễn ra hoặc không đều đặn sẽ khó thụ thai.

Các dấu hiệu:

• Chu kỳ kinh không đều hoặc mất kinh
• Kinh nguyệt quá dài (trên 35 ngày) hoặc quá ngắn (dưới 21 ngày)
• Không có triệu chứng phóng noãn như khí hư trong, loãng, dai và nhiều hơn bình thường, đau bụng dưới giữa chu kỳ

Nguyên nhân gây rối loạn phóng noãn:

• Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS)
• Rối loạn tuyến giáp
• Tăng prolactin máu
• Suy giảm dự trữ buồng trứng
• Cân nặng quá thấp hoặc quá cao

Xét nghiệm cần làm:

• Xét nghiệm hormone: FSH, LH, AMH, estradiol, progesterone
• Siêu âm đánh giá buồng trứng và theo dõi phóng noãn
• Xét nghiệm hormone tuyến giáp: TSH, T3, T4
• Xét nghiệm prolactin

>> Đọc thêm: Nang buồng trứng: Loại nào nguy hiểm và Loại nào tự tiêu

2. Tắc nghẽn vòi trứng

Vòi trứng đóng vai trò quan trọng trong việc vận chuyển trứng từ buồng trứng đến tử cung và là nơi diễn ra thụ tinh. Khi vòi trứng bị tắc, tinh trùng không thể gặp trứng.

Nguyên nhân gây tắc vòi trứng:

• Viêm vùng chậu mạn tính
• Dính vòi trứng do phẫu thuật trước đó
• Lạc nội mạc tử cung
• Nhiễm trùng lây qua đường tình dục (chlamydia, lậu)
• Thai ngoài tử cung trước đây

Đặc điểm: Thường không có triệu chứng rõ ràng, nhiều trường hợp chỉ phát hiện khi khám vô sinh.

Xét nghiệm cần làm:

• Chụp buồng tử cung vòi trứng (HSG)
• Nội soi ổ bụng để đánh giá trực tiếp
• Siêu âm với thuốc cản quang

>> Đọc thêm: Viêm nội mạc tử cung: Triệu chứng và Nguy cơ vô sinh

3. Lạc nội mạc tử cung (endometriosis)

Tình trạng mô nội mạc tử cung phát triển bất thường ở các vị trí ngoài buồng tử cung như: cơ tử cung, buồng trứng, vòi trứng, ổ bụng. Đây là nguyên nhân trong khoảng 25-50% ca vô sinh.

Dấu hiệu thường gặp:

• Đau bụng dưới vào ngày kinh nguyệt nặng, tăng dần theo thời gian
• Đau khi quan hệ
• Đau khi đại tiện hoặc tiểu tiện trong kỳ kinh
• Kinh nguyệt ra nhiều hoặc kéo dài
• Mệt mỏi mạn tính

Ảnh hưởng đến khả năng sinh sản:

• Gây viêm, dính vùng chậu
• Làm tắc nghẽn vòi trứng
• Ảnh hưởng chất lượng trứng
• Thay đổi môi trường tử cung không thuận lợi cho làm tổ

Chẩn đoán: Nội soi ổ bụng là phương pháp chẩn đoán chính xác nhất. Siêu âm và MRI có thể phát hiện được nguyên nhân

Hình minh họa Bác sĩ đang điều trị soi tử cung cho bệnh nhân nữ có dâu hiệu Lạc nội mạc tử cung

>> Đọc thêm: Lạc nội mạc tử cung: Vì sao đau kinh dữ dội?

4. Bất thường về tử cung

Các vấn đề về cấu trúc hoặc khối u trong tử cung có thể cản trở quá trình làm tổ của phôi.

Các loại bất thường:

U xơ tử cung:

• U lành tính phát triển từ cơ trơn tử cung
• Ảnh hưởng tùy vị trí và kích thước
• U trong lòng tử cung ảnh hưởng nhiều nhất

Polyp nội mạc tử cung:

• Khối tăng sinh lành tính của niêm mạc tử cung
• Cản trở làm tổ của phôi
• Có thể gây chảy máu bất thường

Bất thường bẩm sinh:

• Tử cung hai sừng
• Vách ngăn tử cung
• Tử cung đơn sừng

Dính buồng tử cung (hội chứng Asherman):

• Do phẫu thuật hoặc viêm nhiễm
• Làm giảm diện tích nội mạc tử cung

Chẩn đoán:

• Siêu âm qua đường âm đạo ( bơm nước lòng tử cung khi có chỉ định)
• Chụp buồng tử cung
• Soi buồng tử cung (hysteroscopy)

>> Tìm hiểu thêm: 5 dấu hiệu cần khám phụ khoa ngay

5. Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS)

Đây là rối loạn nội tiết phổ biến ở phụ nữ tuổi sinh đẻ, ảnh hưởng đến quá trình phóng noãn.

Biểu hiện điển hình:

• Chu kỳ kinh không đều hoặc mất kinh
• Tăng cân, khó giảm cân
• Rậm lông vùng ngực, bụng…
• Mụn trứng cá dai dẳng
• Da đầu tiết nhiều dầu, rụng tóc

Ảnh hưởng:

• Không phóng noãn hoặc phóng noãn không đều
• Kháng insulin
• Tăng nguy cơ sẩy thai sớm

Xét nghiệm chẩn đoán:

• Siêu âm buồng trứng: nhiều nang nhỏ xếp thành chuỗi hạt
• Xét nghiệm hormone: LH/FSH tăng, testosterone tăng
• Xét nghiệm đường huyết, insulin

>> Xem thêm: Tầm soát ung thư cổ tử cung là gì?

6. Suy giảm dự trữ buồng trứng

Số lượng và chất lượng trứng giảm sút, thường gặp ở phụ nữ trên 35 tuổi nhưng có thể xảy ra sớm hơn.

Yếu tố nguy cơ:

• Tuổi tác (đặc biệt trên 35)
• Hút thuốc lá
• Phẫu thuật buồng trứng trước đó
• Xạ trị hoặc hóa trị
• Tiền sử gia đình mãn kinh sớm
• Viêm buồng trứng

Đánh giá dự trữ buồng trứng:

• Xét nghiệm AMH (Anti-Mullerian Hormone)
• FSH và estradiol ngày 2-3 chu kỳ
• Đếm nang noãn qua siêu âm (AFC)

>> Xem thêm: Sinh thiết cổ tử cung tại Phòng Khám Đại Phước

7. Vấn đề về cổ tử cung và chất nhầy

Cổ tử cung sản xuất chất nhầy giúp tinh trùng di chuyển vào tử cung. Bất thường về chất nhầy cổ tử cung có thể cản trở quá trình này.

Tư vấn trước thủ thuật điều trị vô sinh nữ - khám phụ khoa chuyên sâu

Nguyên nhân:

• Viêm nhiễm cổ tử cung
• Tổn thương cổ tử cung do phẫu thuật
• Chất nhầy quá đặc hoặc có kháng thể chống tinh trùng
• Hẹp cổ tử cung

Đánh giá:

• Khám phụ khoa
• Xét nghiệm chất nhầy cổ tử cung sau quan hệ
• Xét nghiệm vi khuẩn

>> Đọc thêm: Soi cổ tử cung là gì?

Các xét nghiệm cần thiết khi khám vô sinh

Xét nghiệm máu và hormone trong chẩn đoán vô sinh nữ tại phòng khám Đại Phước

Khi đến khám vô sinh, bác sĩ thường chỉ định:

Xét nghiệm ban đầu:

• Xét nghiệm hormone sinh sản
• Siêu âm buồng tử cung và buồng trứng
• Chụp HSG đánh giá vòi trứng và buồng tử cung
• Xét nghiệm nhiễm trùng phụ khoa

Xét nghiệm chuyên sâu nếu cần:

• Nội soi ổ bụng và tử cung
• Xét nghiệm di truyền
• Sinh thiết nội mạc tử cung

Lộ trình khám và điều trị

Bác sĩ chuyên khoa tư vấn khám tại Phòng khám Đại Phước

Bước 1: Khám tư vấn ban đầu, đánh giá tiền sử bệnh, khám lâm sàng

Bước 2: Thực hiện các xét nghiệm cơ bản để xác định nguyên nhân

Bước 3: Chẩn đoán và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp

Bước 4: Theo dõi và điều chỉnh phác đồ nếu cần

Khi nào cần đến khám?

• Dưới 35 tuổi: sau 12 tháng cố gắng có thai không thành công
• Trên 35 tuổi: sau 6 tháng cố gắng có thai không thành công
• Có tiền sử bệnh phụ khoa, phẫu thuật vùng chậu
• Chu kỳ kinh không đều hoặc mất kinh
• Đau bụng kinh nguyệt nặng kéo dài

Theo bác sĩ chuyên khoa tại Phòng khám Đa khoa Đại Phước, việc xác định đúng nguyên nhân vô sinh là chìa khóa để có phương pháp điều trị hiệu quả. Nhiều trường hợp vô sinh có thể điều trị thành công nếu được phát hiện và can thiệp kịp thời. Đừng trì hoãn việc tìm kiếm sự tư vấn chuyên môn khi có dấu hiệu vô sinh.

Quầy tiếp đón tại Phòng khám Đa khoa Đại Phước

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. American Society for Reproductive Medicine (ASRM) | https://www.asrm.org/topics/topics-index/infertility/
2. World Health Organization (WHO) | https://www.who.int/reproductivehealth/topics/infertility/
3. Mayo Clinic | https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/female-infertility/
4. Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG)
5. National Institute for Health and Care Excellence (NICE)